Hayat Boyu Öğrenilebilecek Bir Ders: Özgüven

Birçoğumuz "Neden kendime güvenemiyorum?" diye merak ettiğimiz anlar yaşamışızdır. Örneğin bir sunum yapmadan önce kalbinizin hızla çarptığını veya bir iş görüşmesinden çıkmadan önce avuçlarınızın terlediğini veya derste sorulan bir soru için cevabını bildiğiniz halde parmak kaldırmadığınız bir anı hayal edin. Çoğunlukla sizden bir performans beklendiği bu tarz anlar özgüveninizin dalgalanabileceği zamanlardır. Hemen hemen herkes zaman zaman bu tarz anlarda bocalayabilir bu son derece normaldir. Ancak kronik hale gelmiş düşük öz güven kariyerinizde, ilişkilerinizde veya kişisel uğraşlarınızda potansiyelinizi ortaya koymaya engel olabilir.

Özgüven Nedir? 

Özgüven kısaca kendi yeteneklerinize ve yargılarınıza olan inancınızdır. İçinizde, yapabileceğinize dair şüpheler olsa bile "bunu başarabilirsin" diyen güvenilir ve şefkatli bir arkadaşınız olması gibidir. Birçok insan özgüvenin doğuştan geldiğini sanır ancak özgüven doğuştan gelen bir şey değildir ve yeterli çaba ve sabırla öğrenebileceğiniz ve geliştirebileceğiniz bir şeydir. Özgüven tıpkı hayat boyu öğrenilebilecek bir ders gibidir. Pek çok şey gibi özgüvenin de düzenli bakıma ihtiyacı vardır. Hayatımız boyunca onu korumalı ve beslemeliyiz. Özgüveninize iyi bakmaz ve onu yeteri kadar beslemezseniz özgüveninizi düşürecek olumsuz davranışlarda bulursunuz bu da benlik saygınızı zedeler, hareket etme yeteneğinizi frenler ve başkalarıyla olan ilişkilerinize zarar verir.  Özgüven olmadan çoğu şey acıdan ve kocaman bir şüpheden ibarettir. Öte yandan özgüven ile çoğu şey mümkündür. Özgüvenli olduğunuzda, hayattaki engelleri aşabileceğinize, konfor alanınızdan çıkıp iyimserlikle ve cesaretle yeni fırsatlara atılabileceğinize dair sarsılmaz bir inancınız olur. Bu noktada özgüven hayatta sahip olmanız gereken en önemli temel bileşenlerden biridir.

Kendine Güven Eksikliğinin Belirtileri Nelerdir? 

1. Düşük özgüven sıklıkla kaygı, gerginlik, korku ve endişe gibi olumsuz duygulara neden olur.  Bu duygulara yoğun ve sık sık maruz kalmak rahatlamanıza engel olabilir bunun yarattığı birikmiş stres ilişkilerinizi ve sosyal becerilerinizi etkileyebilir.

 

1. Düşük özgüvenin en yaygın belirtilerinden biri kararsızlıktır. Çünkü karar vermek sorumluluk almayı gerektirir, sorumluluk almak ise kişinin kendi yetenek ve becerilerine güvenmesiyle oluşmaktadır. Bu yüzden özgüveni düşük kişiler çok fazla tereddüt ederler ve hızlı karar veremezler.
2. Düşük farkındalık: özgüveni insanlar çoğunlukla kendi güçlü ve zayıf yönlerini, kendi değer ve yeteneklerinin farkında değillerdir. Yani yapabileceklerinin farkında olmadıkları için yapabileceklerine dair inançları da düşmektedir. Çoğu zaman potansiyellerinin farkında olmamaları onları yeni deneyimlerden mahrum bırakarak gelişimlerine engel olmaktadır.  

 

1. Bağımsız hareket edememe: Düşük özgüveni olan insanlar çoğu zaman kendi kaynaklarına güvenmedikleri için başkalarının görüş ve önerilerine güvenirler. Bu onların kariyerlerinde bağımsız düşünmelerini ve karar vermelerini zorlaştırarak bağımsızlıklarını engelleyebilir.
2. Başarısızlık korkusu: düşük özgüvenli insanlar genellikle başarısızlıktan ve reddedilmekten korktukları için yenilik arayışında olmazlar. Bu onların fırsatları kaçırmalarına, büyüme ve gelişme fırsatlarından mahrum kalmalarına neden olabilmektedir.

 

Özgüven Eksikliğinin Nedenleri Nelerdir?

Özgüveni yaşayan bir organizma gibi düşünebiliriz ona nasıl baktığınıza bağlı olrak düşebilir ya da yükselebilir. Düşük öz güvenin birçok sebebi vardır. Bu sebeplerin hepsini değiştiremeseniz de daha iyi bir öz güven için onları geliştirebilirsiniz. 

• Genler. Özgüveninize şekil veren bazı şeyler doğumunuz andan itibaren bizde mevcuttur. Pek çok şey gibi özgüven de genetik olarak aktarılan tarafları vardır.
• Yaşam deneyimleri. Yaşam deneyimleri özgüven üzerinde oldukça önemlidir. Hayatınızda yaşadığınız travma, zorbalık, taciz ve ebeveynlerinizin yanlış tutumu özgüveninizi etkiler. Bu yüzden zorlu yaşam deneyimlerinden sonra ruh sağlığınıza dikkat etmeniz özgüveninize bakım yapma olasılığınızı artırır.
• Psikolojik hastalıklar. Kaygı ve depresyon gibi birçok psikolojik hastalık özgüveninizi zedeler. Özgüveni akan bir nehir gibi düşünecek olursak psikolojik rahatsızlıklar o nehri tıkayan akışına engel olan taşlardır.

 

Düşüncelerinize Dikkat Edin

Hayatınızda en azından bir miktar zorluk varsa, bunda olumsuz düşüncelerin payı vardır.  Aşırı özeleştiri, endişe ve stres görüş alanınızı daraltır ve olumsuz duyguları artırır. “Ben bunu yapamam”, “Bunu başaramam” ya da “Zaten işe yaramaz” gibi hatalı ve olumsuz düşünceler özgüveninizi olumsuz etkiler. Bu noktada şunu bilmek önemlidir: Sık sık tekrarlanan düşünceler, benlik saygınızı ve özgüveninizi şekillendirir. Bir müddet sonra bunlar bir alışkanlık haline gelir ve artık sorgulanmaz. Sorgulanmayan bu düşünceler katılaşır ve özgüveniniz üzerinde kara bir bulut gibi dolaşır. 

“Bunu Yapamam” – Kendini Gerçekleştiren Kehanet

Kendinize tekrar tekrar şunu söyleyin: "Ben başarısızım/hiçbir şey yapamam/..." o zaman bunu kendinize kanıtlamak için farkında olmadan öyle davranmaya başlayacaksınız. Kendi performansınız konusunda kendinizi azarlamak gerçek performansınızı düşürür. Kendilerine bir şeyi yapamayacaklarını söyleyenler çoğunlukla yapamazlar veya deneyemezler. Bu bir müddet sonra kısır döngüye sebep olur ve kehanet gerçek olur.

 

 

Arkadaşlar Ve Partnerlerin De Özgüven Üzerinde Etkisi Vardır

Özgüven içsel bir takım dinamiklere bağlı olduğu gibi dışardan gelen tepkilere de oldukça duyarlıdır. Etrafınızdakiler davranışlarıyla veya söylemleriyle özgüveninizi yükseltebileceği gibi dibe de çekebilir. Sağlıklı bir özgüven için illa birilerinin sizi sürekli pohpohlamasına veya iltifatlar sunmasına gerek yoktur kabul edildiğinizi hissetmeniz yeterlidir.

 

Özgüveninizi Artırmak İçin Bir Uzmanla Çalışın

Bir ruh sağlığı uzmanıyla çalışmak, güçlü yönlerinizi belirleyip bunlardan faydalanıp kaynaklarınızı güçlendirmek özgüveninizi tekrar kazanmanın ilk adımı olabilir. Bunun yanında özgüven sorunlarına bağlı olarak çok sık görülen depresyon, kaygı gibi ruh sağlığı sorunlarını bir uzman ile birlikte çalışılmak hayat kalitenizi ciddi oranda artırabilir.

Klinik Psikolog

Erhan İMRE